Klienci często pytają nas, dlaczego mocowanie masztu bywa droższe od samej kratownicy. Z niedowierzaniem przyjmują informację, że standardowa nakrętka z uchem nie nadaje się jako uchwyt odciągowy, a komin czy ogniomurek to ostatnie miejsca, w których warto kotwić liny. Przyjrzyjmy się siłom, jakie maszt wprowadza w konstrukcję budynku.
Liny odciągowe działają na wyrywanie – tym silniejsze, im większa jest powierzchnia anten na maszcie i nawietrzność samej konstrukcji. Siły te, zsumowane ze wstępnym napięciem lin, działają na trzon masztu, dociskając go do powierzchni dachu. Poniżej kilka przykładów zaczerpniętych z obliczeń statycznych wykonanych dla naszych klientów:
| Typ stožiara | Výška | Sila, ktorá vytiahne kotvu | Sila vháňajúca stožiar do strechy |
| M500 | 16 m | 480 kg | 1100 kg |
| M1000 | 24 m | 1300 kg | 2900 kg |
| M1000 | 28 m | 3700 kg | 4000 kg |
| M500 | 50 m | 3800 kg | 4500 kg |
| M750 | 28 m | 2000 kg | 3500 kg |
Z przytoczonych wartości wynika kilka istotnych wniosków:
- Dokonca aj pre malý a všeobecne štandardný stožiar, často inštalovaný na starých budovách, t.j. M500-16 - ťahová sila kotvy dosahuje 500 kg... štandardná matica s okom M12 dokáže preniesť maximálne 340 kg sily, ale len v osi, čo v prípade kotvenia stožiarov v podstate nenastáva. Záťaž pod uhlom 45 stupňov klesá na 240 kg. Vidíme teda, že nemáme žiadnu silovú rezervu, ale skôr riziko odtrhnutia ucha pri vážnejšej búrke. Ďalšia otázka - môže pol tony nákladu prevrátiť komín - často zložený z hromady vlhkých a erodovaných tehál s rozpadajúcou sa maltou? Naše skúsenosti ukazujú, že sa to môže ľahko stať.
- Je bezpečné umiestniť M500-16 napr. na nepodoprenú krokvu, alebo priamo na sendvičový panel na streche haly na náhodnom mieste, ak si uvedomíme, že náš stožiar spôsobí bodové zaťaženie cez tonu? na jeho mieste? Videli sme také prípady a videli sme stožiare, ktoré „spadli dovnútra“.
- Príklad vyššie uvedených stožiarov M1000 ukazuje, ako rýchlo rastú sily s výškou a náveternosťou konštrukcie a ako sa odlišujú dodatočným zaťažením od antén (tá 28-metrová bola navrhnutá na 1 m2 plochy antény viac ako 24-metrový). Rozdiel v trhaní... takmer trojnásobný. Navyše, samotné hodnoty sú pôsobivé... takmer 4 (!) tony ťažnej sily. Predstavme si, že na plánovanú kotvu plánujeme zavesiť dve terénne vozidlá - to dáva predstavu o rozsahu síl.
- Môžete vidieť, prečo sa takmer nikdy nepýtame na počet antén, ktoré plánujete nainštalovať na stožiar, ale často vás otravujeme ohľadom ich plochy. Vzhľadom na to, že vertikálna sila v drieku stožiara sa počíta v tonách, niekoľko desiatok ďalších kilogramov v hmotnosti antén je prakticky irelevantných, ale dodatočná plocha rýchlo zvyšuje sily a tieto rozdiely sa počítajú v tonách a nie v jednotlivých kilogramoch.
Przytoczone wartości skłaniają do refleksji – widać wyraźnie, dlaczego tak starannie dobieramy miejsce ustawienia masztu na budynku i dlaczego nie może to być dowolny punkt dachu. Siły, o których mówimy, bez trudu mogą zerwać cienkie szlichty na stropodachach, złamać kilkudziesięcioletnie belki stropowe czy rozbić ogniomurki. Nierzadko przystosowanie budynku do przeniesienia planowanych obciążeń wymaga wprowadzenia stalowych konstrukcji kotwiących przez kilka kondygnacji, zastosowania kotew chemicznych i poważnych robót budowlanych. W innych przypadkach – gdy mamy do czynienia z lanym stropem, punktem dachu wspartym na ścianie nośnej i dobrym dostępem do wieńca – nawet duży maszt można zainstalować przy umiarkowanym nakładzie pracy. Ta różnorodność sytuacji generuje duży rozrzut cen przygotowania kotwienia i bez wizji lokalnej lub projektu nie jesteśmy w stanie odpowiedzieć, ile będzie kosztowała instalacja.