Klienci często pytają nas, dlaczego mocowanie masztu bywa droższe od samej kratownicy. Z niedowierzaniem przyjmują informację, że standardowa nakrętka z uchem nie nadaje się jako uchwyt odciągowy, a komin czy ogniomurek to ostatnie miejsca, w których warto kotwić liny. Przyjrzyjmy się siłom, jakie maszt wprowadza w konstrukcję budynku.
Liny odciągowe działają na wyrywanie – tym silniejsze, im większa jest powierzchnia anten na maszcie i nawietrzność samej konstrukcji. Siły te, zsumowane ze wstępnym napięciem lin, działają na trzon masztu, dociskając go do powierzchni dachu. Poniżej kilka przykładów zaczerpniętych z obliczeń statycznych wykonanych dla naszych klientów:
| Masta tips | Augstums | Enkura izvilkšanas spēks | Spēks, ar kuru masts ietriecas jumtā |
| M500 | 16 m | 480 kg | 1100 kg |
| M1000 | 24 m | 1300 kg | 2900 kg |
| M1000 | 28 m | 3700 kg | 4000 kg |
| M500 | 50 m | 3800 kg | 4500 kg |
| M750 | 28 m | 2000 kg | 3500 kg |
Z przytoczonych wartości wynika kilka istotnych wniosków:
- Pat nelielam un pavisam standarta mastam, kas bieži tiek uzstādīts uz vecām ēkām, t. i., M500-16, enkura izvilkšanas spēks sasniedz 500 kg... standarta lietā uzgrieznis ar M12 aci var pārnest maksimālo spēku 340 kg, bet tikai ass virzienā, kas masta enkurošanai būtībā nav nepieciešams. Slodze 45 grādu leņķī jau samazinās līdz 240 kg. Tātad mēs redzam, ka mums nav spēka rezerves, bet gan risks, ka nopietnākā vētrā auss var salūzt. Vēl viens jautājums - vai pustonnu slodze var apgāzt skursteni, kas bieži vien ir samirkušu un erodētu ķieģeļu kaudze ar drupstošu javu? Mūsu pieredze liecina, ka tas var viegli notikt.
- Vai ir droši uzstādīt M500-16, piemēram, uz nepāra spārēm vai tieši uz pārseguma paneļa uz halles jumta nejaušā vietā, ja apzināmies, ka mūsu masts šajā vietā radīs vairāk nekā tonnu lielu punktu slodzi? Mēs esam redzējuši šādus gadījumus un esam redzējuši "iekritušus" mastus.
- Izmantojot minēto M1000 mastu piemēru, var redzēt, cik strauji pieaug spēki, palielinoties konstrukcijas augstumam un vēja augstumam, un kā papildu slodze, ko rada antenas, rada atšķirību (28 metru masts bija paredzēts 1 m2 lielākai antenas platībai nekā 24 metru masts). Atšķirība starp izrāvumiem... gandrīz trīs reizes. Turklāt vērtības vien ir iespaidīgas... gandrīz 4 (!) tonnas nojaukšanas. Iedomājieties, ka mēs plānojam uz plānotā enkura uzkarināt 2 apvidus automobiļus - tas sniedz priekšstatu par spēku mērogu.
- Varat saprast, kāpēc mēs gandrīz nekad nejautājam par to antenu svaru, kuras plānojat uzstādīt uz masta, bet bieži jautājam par to virsmas laukumu. Ņemot vērā vertikālo spēku masta vārpstā, kas tiek rēķināts tonnās - daži desmiti papildu kilogramu antenu svarā praktiski nav būtiski, savukārt papildu laukums strauji palielina spēkus, un atšķirības tiek rēķinātas tonnās, nevis atsevišķos kilogramos.
Przytoczone wartości skłaniają do refleksji – widać wyraźnie, dlaczego tak starannie dobieramy miejsce ustawienia masztu na budynku i dlaczego nie może to być dowolny punkt dachu. Siły, o których mówimy, bez trudu mogą zerwać cienkie szlichty na stropodachach, złamać kilkudziesięcioletnie belki stropowe czy rozbić ogniomurki. Nierzadko przystosowanie budynku do przeniesienia planowanych obciążeń wymaga wprowadzenia stalowych konstrukcji kotwiących przez kilka kondygnacji, zastosowania kotew chemicznych i poważnych robót budowlanych. W innych przypadkach – gdy mamy do czynienia z lanym stropem, punktem dachu wspartym na ścianie nośnej i dobrym dostępem do wieńca – nawet duży maszt można zainstalować przy umiarkowanym nakładzie pracy. Ta różnorodność sytuacji generuje duży rozrzut cen przygotowania kotwienia i bez wizji lokalnej lub projektu nie jesteśmy w stanie odpowiedzieć, ile będzie kosztowała instalacja.