Klienci często pytają nas, dlaczego mocowanie masztu bywa droższe od samej kratownicy. Z niedowierzaniem przyjmują informację, że standardowa nakrętka z uchem nie nadaje się jako uchwyt odciągowy, a komin czy ogniomurek to ostatnie miejsca, w których warto kotwić liny. Przyjrzyjmy się siłom, jakie maszt wprowadza w konstrukcję budynku.
Liny odciągowe działają na wyrywanie – tym silniejsze, im większa jest powierzchnia anten na maszcie i nawietrzność samej konstrukcji. Siły te, zsumowane ze wstępnym napięciem lin, działają na trzon masztu, dociskając go do powierzchni dachu. Poniżej kilka przykładów zaczerpniętych z obliczeń statycznych wykonanych dla naszych klientów:
| Masti tüüp | Kõrgus | Ankru väljatõmbejõud | Jõudu, mis ajab masti katusesse |
| M500 | 16 m | 480 kg | 1100 kg |
| M1000 | 24 m | 1300 kg | 2900 kg |
| M1000 | 28 m | 3700 kg | 4000 kg |
| M500 | 50 m | 3800 kg | 4500 kg |
| M750 | 28 m | 2000 kg | 3500 kg |
Z przytoczonych wartości wynika kilka istotnych wniosków:
- Isegi väikese ja täiesti tavalise masti puhul, mis on sageli paigaldatud vanadele hoonetele, st M500-16 - ankrute väljatõmbejõud ulatub 500 kg... tavaline valatud mutter M12 silmaga võib kanda maksimaalselt 340 kg, kuid ainult teljel, mis on masti ankurdamisel põhimõtteliselt olematu. Koormus 45-kraadise nurga all langeb juba 240 kg-ni. Seega näeme, et meil pole tugevusreservi, vaid pigem on oht, et tõsisemas tormi korral murdub kõrva. Veel üks küsimus - kas pool tonni koormust võib korstna - mis on tihtipeale kuhjatud ja mureneva mördiga läbimärjad ja erodeerunud tellised - ümber kukutada? Meie kogemused näitavad, et see võib kergesti juhtuda.
- Kas on ohutu püstitada M500-16 näiteks paaritamata parvele või otse saali katuse sandwich-paneelile juhuslikus kohas, kui me mõistame, et meie mast toob sellesse kohta üle tonnise punktkoormuse? Me oleme näinud selliseid juhtumeid ja me oleme näinud maste, mis on "sisse kukkunud".
- Viidatud M1000 mastide näitel on näha, kui kiiresti kasvavad jõud koos konstruktsiooni kõrguse ja tuuletõmbega ning kuidas antennidest tulenev lisakoormus teeb vahet (28-meetrine mast oli projekteeritud 1 m2 antenni pindala võrra suuremaks kui 24-meetrine). Väljalõikamise erinevus... peaaegu kolm korda. Lisaks on ainuüksi väärtused muljetavaldavad... peaaegu 4 (!) tonni rebimist. Kujutage ette, et me kavatseme 2 maastikusõidukit planeeritud ankurduse külge riputada - see annab ettekujutuse jõudude ulatusest.
- Näete, miks me peaaegu kunagi ei küsi teilt masti paigaldada kavatsetavate antennide kaalu kohta, kuid sageli küsime nende pindala kohta. Arvestades tonnides arvestatavat vertikaalset jõudu masti võllile - mõnikümmend lisakilogrammi antennide kaalus on praktiliselt ebaoluline, samas kui lisapindala suurendab jõudusid kiiresti ja erinevusi arvestatakse tonnides, mitte üksikutes kilogrammides.
Przytoczone wartości skłaniają do refleksji – widać wyraźnie, dlaczego tak starannie dobieramy miejsce ustawienia masztu na budynku i dlaczego nie może to być dowolny punkt dachu. Siły, o których mówimy, bez trudu mogą zerwać cienkie szlichty na stropodachach, złamać kilkudziesięcioletnie belki stropowe czy rozbić ogniomurki. Nierzadko przystosowanie budynku do przeniesienia planowanych obciążeń wymaga wprowadzenia stalowych konstrukcji kotwiących przez kilka kondygnacji, zastosowania kotew chemicznych i poważnych robót budowlanych. W innych przypadkach – gdy mamy do czynienia z lanym stropem, punktem dachu wspartym na ścianie nośnej i dobrym dostępem do wieńca – nawet duży maszt można zainstalować przy umiarkowanym nakładzie pracy. Ta różnorodność sytuacji generuje duży rozrzut cen przygotowania kotwienia i bez wizji lokalnej lub projektu nie jesteśmy w stanie odpowiedzieć, ile będzie kosztowała instalacja.